(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

సభాపర్వ - అధ్యాయ 064

॥ శ్రీః ॥
2.64. అధ్యాయః 064
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Topics
శిశుపాలేన భీష్మస్తృతకృష్ణచరిత్రాపహసనపూర్వకం భీష్మోపాలంభనం॥
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Text

శిశుపాల ఉవాచ।

బిభీషికాభిర్బహ్వీభిర్భీషయన్భీష్మ పార్థివాన్।
న వ్యపత్రపసే కస్మాద్వృద్ధః సన్కులపాంసనః॥ 2-64-1(13808)
యుక్తమేతత్తృతీయాయాం ప్రకృతౌ వర్తతా త్వయా।
వక్తుం ధర్మాదపేతార్థం త్వం హి సర్వకురూత్తమః॥ 2-64-2(13809)
నావి నౌరివ సంబద్ధా యథాంధో వాంధమన్వియాత్।
తథాభూతా హి కౌరవ్యా యేషాం భీష్మ త్వమగ్రణీః॥ 2-64-3(13810)
పూతనాఘాతపూర్వాణి కర్మాణ్యస్య విశేషతః।
త్వయా కీర్తయతాఽస్మాకం భూయః ప్రవ్యథితం మనః॥ 2-64-4(13811)
అవలిప్తస్య మూర్శస్య కేశవం స్తోతుమిచ్ఛతః।
కథం భీష్మ న తే జిహ్వా శతధేయం విదీర్యతే॥ 2-64-5(13812)
యత్ర కుత్సా ప్రయోక్తవ్యా భీష్మ బాలతరైర్నరైః।
తమిమం జ్ఞానవృద్ధః సన్గోపం సంస్తోతుమిచ్ఛసి॥ 2-64-6(13813)
యద్యనేన హతా బాల్యే శకునిశ్చిత్రమత్ర కిం।
తౌ వాఽశ్వవృషభౌ భీష్ణ యౌ న యుద్ధవిశారదౌ॥ 2-64-7(13814)
చేతనారహితం కాష్ఠం యద్యనేన నిపాతితం।
పాదేన శకటం భీష్ణ తత్ర కిం కృతమద్భుతం॥ 2-64-8(13815)
`అర్కప్రమాణౌ తౌ వృక్షౌ యద్యనేన నిపాతితౌ। '
నాగశ్చ దమితోఽనేన తత్ర కో విస్మయః కృతః'॥ 2-64-9(13816)
వల్మీకమాత్రః సప్తాహం యద్యనేన ధృతోఽచలః।
తదా గోవర్ధనో భీష్మ న తచ్చిత్రం మతం మమ॥ 2-64-10(13817)
భుక్తమేతేన బహ్వన్నం క్రీడతా నగమూర్ధని।
ఇతి తే భీష్ణ శృణ్వానాః పరే విస్మయమాగతాః॥ 2-64-11(13818)
యస్య చానేన ధర్మజ్ఞ భుక్తమన్నం బలీయసః।
స చానేన హతః కంస ఇత్యేతత్తు బలీయసః। 2-64-12(13819)
స చానేన హతః కంస ఇత్యేతత్తు మహాద్భుతం॥
న తే శ్రుతమిదం భీష్మ నూనం కథయతాం సతాం। 2-64-13(13820)
యద్వక్ష్యే త్వామధర్మజ్ఞం వాక్యం కురుకులాధమ॥
స్త్రీషు గోషు న శస్త్రాణి పాతయేద్బ్రాహ్మణేషు చ। 2-64-14(13821)
ఇతి సంతోఽనుశాసంతి సంజనా ధర్మిణః సదా।
భీష్మ లోకే హి తత్సర్వం వితథం త్వయి దృశ్యతే॥ 2-64-15(13822)
జ్ఞానవృద్ధం చ వృద్ధం చ భూయాంసం కేశవం మమ।
అజానత ఇవాఖ్యాసి సంస్తువన్కౌరవాధమ॥ 2-64-16(13823)
గోఘ్రః స్త్రీఘ్నశ్చ సన్భీష్మ త్వద్వాక్యాద్యది పూజ్యతే।
ఏవంభూతశ్చ యో భీష్మ కథం సంస్తవమర్హతి॥ 2-64-17(13824)
అసౌ మతిమతాం శ్రేష్ఠో య ఏష జగతః ప్రభుః।
సంభావయతి చాప్యేవం త్వద్వాక్యాచ్చ జనార్దనః।
ఏవమేతత్సర్వమితి తత్సర్వం వితథం ధ్రువం॥ 2-64-18(13825)
ఆత్మానమాత్మనాఽఽధాతుం యది శక్తో జనార్దనః।
అకామయంతం తం భీష్మ కథం సాధ్వివ పశ్యసి॥ 2-64-19(13826)
న గాథా గాథినం శాస్తి బహుచేదపి గాయతి।
ప్రకృతిం యాంతి భూతాని కులింగశకునిర్యథా॥ 2-64-20(13827)
నూనం ప్రకృతిరేషా తే జఘన్యా నాత్ర సంశయటః।
`నదీసుతత్వాత్తే చిత్తం చంచలం న స్థిరం స్మృతం' ॥ 2-64-21(13828)
అతః పాపీయసీ చైషాం పాండవానామపీష్యతే।
యేషామర్చ్యతమః కృష్ణస్త్వం చ యేషాం ప్రదర్శకః॥ 2-64-22(13829)
ధర్మవాంస్త్వమధర్మజ్ఞః సతాం మార్గాదవప్లుతః।
కో హి ధర్మిణమాత్మానం జానంజ్ఞానవిదాం వరః॥ 2-64-23(13830)
కుర్యాద్యథా త్వయా భీషమ కృతం ధర్మమవేక్షతా।
చేత్త్వం ధర్మం విజానాసి యది ప్రాజ్ఞా మతిస్తవ॥ 2-64-24(13831)
అన్యకామా హి ధర్మజ్ఞా కన్యకా ప్రాజ్ఞమానినా।
అంబా నామేతి భద్రం తే కథం సాఽపహృతా త్వయా॥ 2-64-25(13832)
తాం త్వయాఽపహృతాం భీష్మ కన్యాం నైషితవాన్నృపః।
భ్రాతా విచిత్రవీర్యస్తే సతాం మార్గమనుస్మరన్॥ 2-64-26(13833)
భార్యయోర్యస్య చాన్యేన మిషతః ప్రాజ్ఞమానినః।
తవ జాతాన్యపత్యాని సజ్జనాచరితే పథి॥ 2-64-27(13834)
కో హి ధర్మోఽస్తి తే భీషమ బ్రహ్మచర్యమిదం వృథా।
యద్ధారయసి మోహాద్వా క్లీబత్వాద్వా న సంశయః॥ 2-64-28(13835)
న త్వం తవ ధర్మజ్ఞ పశ్యాంయుపచరం క్వచిత్।
న హి తే సేవితా వృద్ధా య ఏవం ధర్మమబ్రవీః॥ 2-64-29(13836)
ఇష్టం దత్తమధీతం చ యజ్ఞాశ్చ బహుదక్షిణాః।
సర్వమేతదపత్యస్య కలాం నార్హంతి షోడశీం॥ 2-64-30(13837)
వ్రతోపవాసైర్బహుభిః కృతం భవతి భీష్మ యత్।
సర్వం తదనపత్యస్య మోఘం భవతి నిశ్చయాత్॥ 2-64-31(13838)
సోఽనపత్యశ్చ వృద్ధశ్చ మిథ్యాధర్మానుశాసనాత్।
హంసవత్త్వమపీదానీం జ్ఞాతిభ్యః ప్రాప్నుయా వధం॥ 2-64-32(13839)
ఏవం హి కథయంత్యన్యే నరా జ్ఞానవిదః పురా।
భీష్మ యత్తదహం సంయగ్వక్ష్యామి తవ శృణ్వతః॥ 2-64-33(13840)
వృద్ధః కిల సముద్రాంతే కశ్చిద్ధంసోఽభవత్పురా।
ధర్మవాగన్యథావృత్తః పక్షిణః సోఽనుశాస్తి చ॥ 2-64-34(13841)
ధర్మ చరత మాఽధర్మమితి తస్య వచః కిల।
పక్షిణః శుశ్రువుర్భీష్మ సతతం ధర్మవాదినః॥ 2-64-35(13842)
హంసస్య తు వచః శ్రుత్వా ముదితాః సర్వపక్షిణః।
ఊచుశ్చైవ స్వగా హంసం పరివార్య చ సర్వశః॥ 2-64-36(13843)
కథయస్వ భవాన్సర్వం పక్షిణాం తు సమాసతః।
కో హి నామ ద్విజశ్రేష్ఠ బ్రూహి నో ధర్మ ఉత్తమః॥ 2-64-37(13844)
హంస ఉవాచ॥ 2-64-38x(1486)
ప్రజాస్వహింసా ధర్మో వై హింసాఽధర్మః ఖగవ్రజాః।
ఏతదేవానుబోద్ధవ్యం ధర్మాధర్మః సమాసతః॥ 2-64-38(13845)
శిశుపాల ఉవాచ॥ 2-64-39x(1487)
వృద్ధహంసవచః శ్రుత్వా పక్షిణస్తే సుసంహితాః।
ఊచుశ్చ ధర్మలుబ్ధాస్తే స్మయమానా ఇవాండజాః॥ 2-64-39(13846)
ధర్మం యః కురుతే నిత్యం లోకే ధీరతరోఽండజః।
స యత్ర గచ్ఛేద్ధర్మాత్మా తన్మే బ్రూహీహ తత్త్వతః॥ 2-64-40(13847)
హంస ఉవాచ॥ 2-64-41x(1488)
బాలా యూయం న జానీధ్వం ధర్మసూక్ష్మం విహంగమాః।
ధర్మం యః కురుతే లోకే సతతం శుభబుద్ధినా।
న చాయుషోఽంతే స్వం దేహం త్యక్త్వా స్వర్గం స గచ్ఛతి॥ 2-64-41(13848)
తథాఽహమపి చ త్యక్త్వా కాలే దేహమిమం ద్విజాః।
స్వర్గలోకం గమిష్యామి ఇయం ధర్మస్య వై గతిః॥ 2-64-42(13849)
ఏవం ధర్మకథాం చక్రే స హంసః పక్షిణాం భృశం।
పక్షిణః శుశ్రువుర్భీష్మ సతతం ధర్మమేవ తే॥ 2-64-43(13850)
అథాస్య భక్ష్యమాజహ్రుః సముద్రజలచారిణః।
అండజా భీష్మ తస్యాన్యే ధర్మార్థమితి శుశ్రుమ॥ 2-64-44(13851)
తే చ తస్య సమభ్యాశే నిక్షిప్యాండాని సర్వశః।
సముద్రాంభస్యమోదంత చరంతో భీష్మ పక్షిణః॥ 2-64-45(13852)
తేషామండాని సర్వేషాం భక్షయామాస పాపకృత్।
స హంసః సంప్రమత్తానామప్రమత్తః స్వకర్మణి॥ 2-64-46(13853)
తతః ప్రక్షీయమాణేషు తేషు తేష్వండజోఽపరః।
అశంకత మహాప్రాజ్ఞః స కదాచిద్దదర్శ హ॥ 2-64-47(13854)
తతః సంకథయామాస దృష్ట్వా హంసస్య కిల్బిషం।
తేషాం పరమదుఃఖార్తః స పక్షీ సర్వపక్షిణాం॥ 2-64-48(13855)
తతః ప్రత్యక్షతో దృష్ట్వా పక్షిణస్తే సమీపగాః।
నిజఘ్నస్తం తదా హంసం మిథ్యావృత్తం కురూద్వహ॥ 2-64-49(13856)
ఏవం త్వాం హంసధర్మాణమపీమే వసుధాధిపాః।
నిహన్యుర్భీష్మ సంక్రుద్ధాః పక్షిణస్తం యథాండజం॥ 2-64-50(13857)
గాథామప్యత్ర గాయంతి యే పురాణవిదో జనాః।
భీష్మ యాం తాం చ తే సంయక్వథయిష్యామి భారత॥ 2-64-51(13858)
అంతరాత్మన్యభిహతే రౌషి పత్రరథాశుచి।
అండభక్షణకర్మైతత్తవ వాచమతీయతే॥ ॥ 2-64-52(13859)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే సభాపర్వణి శిశుపాలవధపర్వణి చతుఃషష్టితోఽధ్యాయః॥ 64 ॥

Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Footnotes
2-64-2 తృతీయాయాం ప్రకృతౌ నపుంసకత్వే॥
2-64-20 కులిగోనామ భూశాయీ పక్షీ మాసాహసమిత్యనిశం వదన్నపి సింహదంష్టాంతరస్థం మాంసమా దత్తే స్వయం సాహసమతిశయితం కరోతి॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.